Achter de goedheiligman gaat een bisschop schuil over wie geschiedenis en legendes door elkaar lopen.
Een bisschop uit de oudheid
Sinterklaas is gebaseerd op Nicolaas van Myra, een christelijke bisschop die waarschijnlijk in de vierde eeuw leefde. Myra lag in het gebied dat tegenwoordig bij Turkije hoort. Nicolaas is niet bekend omdat hij ooit op een stoomboot naar Nederland voer: dat beeld kwam vele eeuwen later. Over zijn leven zijn maar weinig eigentijdse historische gegevens bewaard gebleven.
Een reputatie van vrijgevigheid
De verhalen die later over Nicolaas werden verteld, gaan opvallend vaak over mensen die hulp nodig hadden. Volgens een beroemde legende bracht hij in het geheim geld naar een arm gezin met drie dochters. In andere vertellingen redt hij mensen uit gevaar op zee. We kunnen deze verhalen niet als gecontroleerde gebeurtenissen beschouwen. Ze laten vooral zien waarom Nicolaas de naam kreeg een beschermer van kinderen, reizigers en mensen in nood te zijn.
Van heilige naar huisbezoek
De kerkelijke gedenkdag van Nicolaas is 6 december. In de eeuwen daarna ontstonden in verschillende Europese landen plaatselijke gebruiken rond die datum: cadeautjes, liedjes en bezoeken van een verklede Sint. In Nederland groeiden deze gewoonten uit tot een feest dat vooral op de avond van 5 december wordt gevierd.
Wie naar de huidige Sinterklaas kijkt, ziet dus een mengeling van herinneringen aan een historische bisschop, middeleeuwse tradities en veel latere verhalen. Juist die gelaagdheid maakt het feest bijzonder: de mijter verwijst naar de bisschop, terwijl de stoomboot en het grote boek uit een veel jongere verbeeldingswereld komen.