De stoomboot hoort bij de bekendste beelden van Sinterklaas, maar is jonger dan het feest zelf.
Een nieuw vervoermiddel in een oud feest
De voorstelling dat Sinterklaas per stoomboot aankomt, werd beroemd door het kinderboek Sint Nikolaas en zijn knecht uit 1850. De Amsterdamse onderwijzer Jan Schenkman liet de Sint per boot verschijnen. Voor lezers in de negentiende eeuw was de stoomboot juist een modern en indrukwekkend vervoermiddel.
Een prentenboek dat bleef hangen
Het boekje bevatte versjes en gekleurde afbeeldingen. De aankomst per boot sprak tot de verbeelding en werd een herkenbaar onderdeel van het sinterklaasfeest. De beginregels van het later bekende lied Zie ginds komt de stoomboot komen uit deze publicatie. De Koninklijke Bibliotheek bewaart en beschrijft dit invloedrijke werk.
Van illustratie naar intocht
Een tekening is nog geen landelijke intocht. Plaatselijke ontvangsten groeiden later uit tot publieke gebeurtenissen met muziek, boten, kinderen en burgemeesters. Op televisie werd de aankomst een vast terugkerend moment in het seizoen. Inmiddels kan een Sint ook met een andere boot, trein of voertuig arriveren als dat beter past bij de plaats.
Het aardige van de stoomboot is de tegenstelling: het vervoermiddel oogde ooit modern, maar voelt nu juist nostalgisch. Zo kan een verzinsel uit een kinderboek in ruim anderhalve eeuw uitgroeien tot iets wat voor veel mensen bij de traditie lijkt te hebben gehoord.